گزارشگری مالی بخش عمومی، ورای صورتهای مالی
گزارشگری مالی بخش عمومی، ورای صورتهای مالی
دوره 1، شماره 1، پاییز 1399، صفحه 58 - 68
نویسندگان : شعبان نظری *

چکیده :
گزارشگری مالی بعنوان محصول نهایی فرآیند حسابداری، تحت¬تأثیر ویژگی¬هایی ازجمله محیط فعالیت، نیازهای استفاده¬کنندگان و اهداف ذینفعان از اطلاعات مالی قرار دارد. اگرچه گزارشگری مالی نهادهای دولتی و عمومی و همچنین واحدهای انتفاعی و تجاری، نقش مشابهی در جهت تحقق مسئولیت پاسخگویی و فراهم نمودن اطلاعات برای تصمیم¬گیری (بر اساس تئوری مباشرت) ایفاد می¬نمایند اما گزارش¬هایی که آنها استخراج می¬کنند، تفاوت¬های قابل ملاحظه¬ای هم باهم دارند. در عین حال گزارش-های مالی بخش عمومی شامل عناصر و اطلاعات با اهمیت زیادی بوده و صورت¬های مالی (که برای بخش انتفاعی از بُعد قانونی تنها گزارش مالی الزامی است) فقط یکی از این اقلام بوده و از نظر سطح اهمیت نیز، پژوهش¬ها نشان داده، هم¬سطح با سایر عناصر گزارشگری مالی بخش عمومی می¬باشد. دولت بعنوان بزرگترین نهاد و بخش¬های عمومی، شهرداری¬ها و سایر نهادهای عمومی غیردولتی، برای تحقق اهداف خود، دو نوع فعالیت انجام می¬دهند. هیأت تدوین استانداردهای حسابداری دولتی (GASB) این فعالیت¬ها را چنین تفکیک نموده است: اول- فعالیت¬های حکمرانی (غیربازرگانی) و دوم- فعالیت¬های بازرگانی و امانی. فعالیت¬های حکمرانی (غیربازرگانی) موجب افتراق گزارشـگری مالی بخش عمومی و مؤسسات انتفاعی (خصوصی) می¬گردد؛ هرچند در اغلب کشورها، گزارشگری مالی فعالیت¬های بازرگانی و امانی بخش عمومی با مؤسسات انتفاعی بخش خصوصی، تفاوت محسوسی نداشته و هر دو بسته به مباتی حسابداری مورد استفاده، از اصول و استانداردهای حسابداری مشابهی استفاده می¬نمایند. ویژگی¬های محیطی حاکم بر فعالیت¬های حاکمیتی بخش عمومی، نحوه تحصیل منابع برای تأمین هزینه این فعالیت-ها، حقوق شهروندان مبتنی بر پاسخ¬خواهی در خصوص نحوه و محل مصرف منابع، نیازهای اطلاعاتی استفاده¬کنندگان از گزارش¬های مالی، الزام مقامات منتخب به پاسخگویی مالی و غیره از مصادیقی هستند که به نحوی از انحاء در شیوه گزارشگری مالی، نوع و میزان افشاء اطلاعات در این گزارش¬ها، اثر گذار خواهد بود.

واژگان کلیدی :
گزارشگری مالی بخش عمومی، نهادهای انتفاعی و بازرگانی، GASB، مسئولیت پاسخگویی